شاندرمن در بین معمرین و قدما بصورت شاندرمین šānd∂rmin تلفظ میشود ولی در بعضی از کتب قدیمی بصورت شاندربین، شاندرمند و در مهر حکومت شاندرمن و ماسال بصورت شاندارمَن حک شدهاست.
آگاهان محلی که شاندرمن را از نظر قدمت از ماسال جلوتر میدانند واژه شاندرمن را چنین تشریح کردهاند که در زبان تالشی گویش شاندرمن(شو šo) معادل رفتن، (شو منَه šo m∂na) معادل رفتن با من است. بطوری که بعضی معتقدند بخاطر این که شاندرمن در گذشته دارای کاروانسراهایی بوده و در واقع محل عبور و اتراق کاروانهایی به سمت تالش شمالی و خلخال بودهاست به این نام نامگذاری شدهاست. برخی دیگر نیز معتقدند در دوران قدیم این منطقه شاه نشین بودهاست و به همین دلیل آن را شاندرمن(شاه در من) نامیدهاند. عبدالحسین خان مرزبانی یکی از خوانین شاندرمن، این واژه را بصورت شندرمَن š∂nd∂rman بیان مینمودند که (شندرš∂nd∂r) در زبان تالشی به معنی پاره پاره میباشد. میرزا لطف الله وزیری یکی از معمرین شاندرمن میگوید از فرانسویهایی که در سال۱۳۱۶ برای خریدن درختهای گردو(کهربایی، جمشید،۱۳۸۰، خاطرات هنرمندان، گیله وا، ش ۶۱، س۹، ص۳۸)به منطقه آمده بودند پرسیدم آن را خوش آواز یا خوش آباد معنی کردهاند. برخی نیز شاندرمن را دیاری که راه و معبر آن بسیار شیرین و دلنواز است معنی کردهاند و برخی دیگر نیز علت نامگذاری آن را آمدن فردی از کشور شام(سوریه فعلی) میدانند که درست بنظر نمیرسد.
«شان» در فرهنگ جهانگیری، فرهنگ رشیدی، غیاث اللغات، انجمن آرا و تحفه الاحباب اوبهی به معنی جامه و پارچه سفیدی است که از هندوستان آوردند. (نقل از دهخدا) و نیز خانه زنبور عسل را گویند که در آن عسل با شد(برهان قاطع). در فرهنگ جهانگیری، رشیدی و غیاث اللغات به نقل از فرهنگ سروری به معنی خانه زنبور عسل آمدهاست. (نقل از دهخدا)۳٫ شان به معنی زنبور عسل و شاندمین به معنی زلف و کاکل است. شان در تالشی به مومی گفته میشود که زنبورهای عسل قبلا آماده میکنند و در حفرههای آن عسل ریزی میکنند(عَسَلَ شونَهasala šuna). (شان دَرšān dar) یعنی در عسل قرار گرفته و (مَنman) به معنی خانواده و خانمان است.[۳] «شان» به معنی قدر و مرتبه و شوکت آمدهاست. (برهان) در فرهنگ نظام و آنند راج به معنی قدر و مرتبه و در فرهنگ جهانگیری به معنی رتبه آمده است(نقل از دهخدا) در این صورت شاندرمن این معنی را میدهد:
شان(بلند مرتبه)+ در(حرف اضافه)+ مان و من(خانه)= در خانه باشکوه و بلند مرتبه
«من» در پارسی باستان بصورت mana(مال من) و در اوستا بصورتmana(منه) تلفظ میشد. واژه منا به لغت زنده و پازند به معنی گشاد و فراخ باشد و آن را شایگان هم گویند. (برهان) بنابراین این احتمال وجود دارد که شاندرمن در گذشته شاندرمنا یا شاندرمنه تلفظ میگردید.۵
واقعا شاندرمن به چه معناست؟؟!!
نویسنده مقاله: آقای سید مومن منفرد
یکی از زیباترین جلوه گاه های طبیعت در سرزمین تالش و گیلان